Er bestaat een populaire wetenschappelijke en algemene opvatting dat, net zoals elk orgaan in ons lichaam met de leeftijd verzwakt, dit ook geldt voor onze hersenen. Men gelooft dat dit leidt tot een afname van de cognitieve functies, waaronder de verwerkingssnelheid, het geheugen en de concentratie.

Hoewel men erkent dat spieren op elke leeftijd versterkt kunnen worden door te sporten, waardoor het lichaam niet de onvermijdelijke weg van achteruitgang inslaat, wordt er anders naar het volwassen brein gekeken. Het is algemeen aanvaard dat het onvolgroeide brein van een kind een sterk vermogen tot verandering heeft, en dat training en blootstelling in de vroege jaren daarom ontzettend belangrijk zijn voor de toekomst. Het volwassen brein wordt echter gezien als vaststaand, statisch en volledig ontwikkeld. Klopt dit beeld wel?

Het pleidooi voor hersenplasticiteit

Neuronale plasticiteit verwijst naar duurzame veranderingen op neuronniveau waarvan empirisch onderzoek heeft aangetoond dat ze worden gestimuleerd door ervaringen, zowel cognitieve als fysieke. Voorbeelden van neuronale plasticiteit zijn neurogenese, synaptogenese, dendritische vertakking en netwerkreorganisatie.

Ten eerste hebben studies herhaaldelijk aangetoond dat neurogenese bij volwassenen – de geboorte van nieuwe hersencellen – mogelijk is, zowel bij dieren als bij mensen: Joseph Altman rapporteerde het bij katten (1971), Fernando Nottlebohm rapporteerde het bij vogels (2002), Michael Kaplan bewees het bij ratten (1977) en Peter Eriksson bewees het in de hippocampus van mensen (1998).

Als de hersenen werkelijk vast, zouden ze geen nieuwe neuronen meer kunnen aanmaken.

Ten tweede heeft onderzoek aangetoond dat training op volwassen leeftijd kan leiden tot veranderingen in de hersenstructuur, met name in de hersenschors. Bogdan Draganski toonde aan dat een groep mensen die drie maanden lang leerden jongleren, na de training een vergroot MT-gebied en een vergrote intrapariëtale sulcus vertoonden. Deze vergrotingen waren na drie maanden, toen ze stopten met oefenen, weer verdwenen (hoewel niet volledig) (2004). Er is ruimschoots bewijs voor het bestaan ​​van neuroplasticiteit, met baanbrekend werk van de onderzoeksgroepen van Michael Merzenich en Edward Taub.

Deze resultaten wijzen op een behouden vermogen tot verandering in de volwassen hersenen. Dit vermogen heeft een speciale term: plasticiteit. Je hersenen zijn plastisch en je hebt de mogelijkheid om ze op elke leeftijd. Ze zijn niet "vastgelegd" zoals fatalistische opvattingen beweren, maar juist "zacht bedraad".

Implicaties van neuroplasticiteit

Dit idee is buitengewoon belangrijk: Naarmate de bevolking vergrijst en de economische recessie de spaargelden van mensen heeft doen afnemen, zullen ouderen langer aan het werk blijven. Deze mensen zullen alert moeten zijn op hun fysieke en cognitieve gezondheid. Veroudering beïnvloedt mentale functies zoals aandacht, geheugen, waarneming, spraak en taal, besluitvorming en probleemoplossend vermogen. Een afname van de cognitieve functies als gevolg van ouderdom wordt vaak als een onvermijdelijk proces beschouwd.

Een groot deel van de ouderen vertoont echter geen tekenen van cognitieve achteruitgang, en dat heeft mogelijk te maken met hun neuroplasticiteit. Ons vermogen om onze hersenen op elke leeftijd te veranderen, betekent dat we onze processen kunnen blijven beheersen en een beter leven kunnen leiden. Als de hersenen op elke leeftijd kunnen veranderen, betekent dit dat we op elke leeftijd sneller, alerter en met een beter geheugen kunnen worden. Het betekent dat we, zelfs met de last van letsel en/of ouderdom, onze cognitie nog steeds kunnen beheersen. Neuroplasticiteit is onze beste kans om cognitieve achteruitgang te voorkomen.

"Wie stopt met leren is oud, of hij nu twintig of tachtig is." — Henry Ford

👉 Blijf mentaal scherp – lees onze uitgebreide gids over de beste apps voor hersentraining die dit jaar populair zijn.