Welzijn
NeuroTrackerX-team
17 september 2019
Afbeelding

Iedereen kent het concept burn-out wel, maar decennialang heeft het een ondergeschikte rol gespeeld als het gaat om mentale gezondheid op de werkvloer. Dit komt doordat er al meer dan veertig jaar academisch debat over de vraag of burn-out wel echt bestaat. De jury is nu eindelijk unaniem tot een oordeel gekomen in de 11e editie van de Internationale Classificatie van Ziekten: burn-out is een chronisch stresssyndroom op de werkvloer dat klinisch gediagnosticeerd kan worden. In dit artikel bespreken we wat burn-out precies is, de impact ervan op het werkende leven in de 21e eeuw en de redenen voor de toename ervan.

Burnoutsyndroom

Lange tijd werd het begrip 'burnout' ten onrechte afgedaanals iets wat verzonnen was door hippies en millennials die meer balans tussen werk en privéleven nastreven. Niets is minder waar. Zo bleek uit een groot Amerikaans onderzoek onder fulltime werknemers dat 23% aangaf zich vaak of altijd opgebrand te voelen , en 63% van de deelnemers gaf aan dit soms te ervaren. In werkelijkheid komt het verrassend vaak voor, dus laten we eens dieper ingaan op wat het precies inhoudt.

Dit carrièregedreven syndroom, dat voor het eerst officieel als medische diagnose is erkend, wordt gekenmerkt door drie hoofdsymptomen, die alle specifiek zijn voor de beroepscontext.

1) Gevoelens van energiegebrek of uitputting – in wezen chronische vermoeidheid die niet verdwijnt totdat de oorzaken van de burn-out zijn opgelost.

2) Toegenomen negativiteit, dissonantie of mentale afstand tot het werk – dit kan zich uiten in een gebrek aan betekenis, twijfel aan het doel of algemene chagrijnigheid ten opzichte van het werk in het dagelijks leven.

3) Verminderde professionele effectiviteit – stress, vermoeidheid en een toenemend gevoel van isolatie kunnen het erg moeilijk maken om je op het werk te concentreren, of leiden tot een voortdurende staat van overbelasting door dagelijkse of wekelijkse taken en projecten.

Het belangrijkste is dat geen van deze symptomen van de ene op de andere dag ontstaan, maar dat het effecten zijn die zich in de loop der tijd opstapelen en voortkomen uit een onevenwichtige werk-privébalans.

Wie wordt getroffen door een burn-out?

Naast deze symptomen vallen de mensen die het meest vatbaar zijn voor een burn-out in twee categorieën. De eerste groep bestaat uit mensen die werken in dienstverlenende beroepen, zoals verpleegkundigen, maatschappelijk werkers, brandweerlieden, enzovoort. Deze werknemers kunnen een burn-out ontwikkelen doordat ze meeleven met de problemen van de mensen die ze helpen, maar op een manier die aanvoelt als een voortdurende emotionele overbelasting – ze zorgen voor anderen, maar krijgen zelf vaak niet de steun die ze nodig hebben.

De tweede groep bestaat uit mensen die constant veeleisende of stressvolle banen hebben, zonder voldoende tijd voor goed fysiek en mentaal herstel.

Dit klinkt misschien alsof het gaat om mensen die hun baan niet leuk vinden vanwege de zware werkdruk, maar 'doelgericht werk' – werk waar mensen van houden en waar ze een passie voor hebben – is juist een van de belangrijkste oorzaken van burn-out.

Volgens een recent onderzoekkan dit soort werk een vorm van obsessieve passie kweken, wat leidt tot conflicten tussen werk en privéleven. Een Canadese studie toonde aan dat werknemers die gedreven worden door een gevoel van zingeving, juist meer stress ervaren en een lager welzijn en minder veerkracht hebben dan de rest van de bevolking. Professor David Whiteside, hoogleraar organisatiegedrag, legde uit: "Ondanks de duidelijke voordelen van een betekenisvolle verbondenheid met je werk, suggereren onze gegevens dat er vaak reële en onbekende complicaties zijn van doelgericht werk voor de gezondheid van werknemers, die op de lange termijn kunnen leiden tot een burn-out."

Het idee dat juist mensen die beweren van hun werk te houden, vatbaarder zijn voor een burn-out, is verrassend. En omdat we geneigd zijn het tegenovergestelde te geloven, vinden mensen het vaak moeilijk om te herkennen wie er echt risico loopt op een burn-out, zelfs als die persoon zichzelf is.

In al deze gevallen is de belangrijkste onderliggende factor die bij vrijwel iedereen tot een burn-out leidt, een zekere mate van langdurige stress. Helaas is de werkstress in de 21e eeuw aanzienlijk toegenomen – een van de factoren die bijdragen aan de stijging van burn-out.

Burnout in de 21e eeuw

Talrijke studies tonen aan dat werkstress in Noord-Amerika verreweg de grootste bron van stress is in het leven van volwassenen. Belangrijker nog, ze laten ook zien dat werkstress de afgelopen decennia gestaag is toegenomen. Een factor hierbij is simpelweg de trend naar een steeds groter aantal gewerkte uren – volgens een onderzoek van de Internationale Arbeidsorganisatie werken Amerikanen tegenwoordig gemiddeld drie maanden meer per jaar dan Duitsers!

Hoewel de baanzekerheid gestaag is afgenomen, heeft het digitale tijdperk een nieuw soort 24/7-druk met zich meegebracht door een constant verbonden werkcultuur.  Amy Blankson, oprichtster en CEO van Positive Digital Culture, legt dit effect uit: "In onze 'altijd online'-cultuur worstelen we met digitale grenzen. Meer dan 50% van de Amerikaanse werknemers heeft het gevoel dat ze na 23.00 uur hun e-mail moeten checken om bij te blijven met hun werk. Het gevolg is dat burn-out toeneemt en de betrokkenheid afneemt."

De volgende statistieken geven een algemeen beeld van hoe belangrijk stressfactoren zijn in de moderne werkomgeving.

  • Veertig procent van de werknemers gaf aan dat hun baan zeer of extreem stressvol was
  • 25% beschouwt hun baan als de grootste stressfactor in hun leven
  • 75% van de werknemers is van mening dat werknemers meer stress op het werk ervaren dan een generatie geleden
  • 29% van de werknemers ervaart extreme stress op het werk
  • 26% van de werknemers gaf aan dat ze "vaak of heel vaak overspannen of gestrest waren door hun werk"
  • Werkstress hangt sterker samen met gezondheidsklachten dan financiële of gezinsproblemen

Het gaat niet alleen om enquêtes; deze statistieken zijn gecorreleerd met een toename van het aantal hartaanvallen, hoge bloeddruk en andere fysiologische aandoeningen. Als bewijs hiervan erkennen staten als New York en Los Angeles nu dat elke politieagent die een hartaanval krijgt (op welk moment dan ook), automatisch wordt beschouwd als iemand met een werkgerelateerde blessure en dienovereenkomstig wordt gecompenseerd.

Of we het nu leuk vinden of niet, het komt erop neer dat de werkomgeving en levensstijl van de 21e eeuw steeds meer het risico op een burn-out verhogen.

De kosten van een burn-out

Door de toenemende druk op de moderne werkvloer is het door stress veroorzaakte ziekteverzuim de afgelopen twee tot drie decennia opmerkelijk sterk gestegen. Zo bleek uit een onderzoek onder 300 bedrijven dat het aantal werknemers dat zich ziek meldde tussen 1996 en 2000 verdrievoudigde. Meer dan de helft van de jaarlijks verloren werkdagen in de VS als gevolg van ziekteverzuim is stressgerelateerd. Het netto-effect is dat naar schatting 1 miljoen werknemers dagelijks afwezig zijn vanwege stress, wat voor grotere bedrijven leidt tot verliezen van meer dan 3,5 miljoen dollar per bedrijf per jaar.

Een cruciale factor hierbij is dat de afwezigheid van belangrijke medewerkers stress en druk legt op werknemers die moeite hebben om hun taken over te nemen, hetzij door een gebrek aan vaardigheden of kennis, hetzij simpelweg door de extra werkdruk. Dit brengt het risico met zich mee van een domino-effect, waarbij een burn-out op de lange termijn gevolgen kan hebben voor het hele personeelsbestand van een bedrijf.

Desondanks zijn de grootste kosten van een burn-out ongetwijfeld de verminderde effectiviteit van medewerkers. Dit effect is moeilijk in te schatten, maar steeds meer bedrijven die zich richten op bedrijfsgezondheid noemen dit probleem 'presenteïsme' – de medewerker is wel op het werk, maar de productiviteit is laag, de kans op fouten is groot en hij of zij kan een negatieve invloed hebben op het moreel van collega's. Het is een verborgen kostenpost, maar wel een die enorm kan zijn en daarom door de meeste grote bedrijven wordt gevreesd.

Forbes vatte de nettokosten voor Amerikaanse bedrijven als volgt samen.

Het is een probleem dat steeds vaker voorkomt, dus het is duidelijk dat het aanpakken en voorkomen van burn-out een belangrijke prioriteit moet zijn voor elk modern bedrijf.

Als u denkt dat u persoonlijk stress ervaart op het werk, kunt u de 'Workplace Stress Survey' van het American Institute of Stress invullen door hier. Deze enquête is ontwikkeld als een eenvoudige screeningsmethode om te bepalen of verder onderzoek met uitgebreidere assessments nodig is.

Wil je meer weten over hoe een nieuwe cultuur van werknemerswelzijn de uitdagingen van burn-out aanpakt? Lees dan deze blog.

Hoe verbeter je het welzijn van je werknemers?

Of, als je gewoon meer wilt weten over stress in het algemeen en hoe je ermee om kunt gaan, bekijk dan ook eens deze recente blogpost van de expert

Stress. Wat is het en wat kunnen we eraan doen?

Volg ons

Pijl

Begin met NeuroTracker

Dank u wel! Uw inzending is ontvangen!
Oeps! Er is iets misgegaan tijdens het verzenden van het formulier.

Onderbouwd door onderzoek

De impact van driedimensionale objecttracking (3D-MOT) op cognitieve prestaties en hersenactiviteit bij voetballers

Welkom bij de afdeling Onderzoek en Strategie van [bedrijfsnaam] in de snel veranderende wereld van vandaag.

Volg ons

Gerelateerd nieuws

NeuroTrackerX-team
10 maart 2026
Waarom cognitieve prestaties vaak eerst afnemen voordat ze verbeteren

Cognitief herstel verloopt zelden in een rechte lijn. Dit artikel legt uit waarom de prestaties tijdelijk kunnen afnemen voordat ze verbeteren, naarmate de hersenen zich opnieuw afstemmen en stabiliseren onder veranderende cognitieve eisen.

Welzijn
NeuroTrackerX-team
6 maart 2026
Cognitieve vermoeidheid versus mentale traagheid: wat is het verschil?

Cognitieve vermoeidheid en mentale traagheid worden vaak met elkaar verward. Deze gids legt uit hoe verminderd mentaal uithoudingsvermogen verschilt van een trager denkproces – en waarom herstel ze op verschillende manieren kan beïnvloeden.

Welzijn
NeuroTrackerX-team
4 maart 2026
Waarom rust niet direct de concentratie herstelt

Rust kan het cognitieve herstel bevorderen, maar de concentratie keert niet altijd direct terug. Dit artikel legt uit waarom verschillende cognitieve systemen in een verschillend tempo herstellen en waarom verbetering vaak geleidelijk plaatsvindt.

Geen artikelen gevonden.
X
X