Begint het al een beetje op Kerstmis te lijken?

Als het gaat om in de kerststemming , bruisen sommige mensen van vrolijkheid en kerstvreugde, terwijl anderen het gewoon als een vrije tijd zien en er als een echte vrek doorheen gaan. Zelfs het horen van kerstliedjes kan een heel ander effect hebben op de gevoelens van de ene persoon op de andere. Kerstmis kan zeker zowel een stressvolle als de meest magische feestdag van het jaar zijn, maar waarom hebben mensen er vaak zulke verschillende gevoelens over?

Polaire ervaringen in de hersenen

De feestelijke sfeer beïnvloedt bepaalde chemische stoffen in je hersenen (dopamine en serotonine) die van invloed zijn op je geluksniveau. Van dopamine is bekend dat het betrokken is bij beloningsgericht gedrag en het nastreven van plezier, en van serotonine wordt gedacht dat het ons gevoel van eigenwaarde en erbij horen vergroot.

Als het gaat om het geven van cadeaus, is vrijgevigheid gekoppeld aan het beloningssysteem in onze hersenen, wat leidt tot de afgifte van endorfine, vaak ook wel 'de helpers high' genoemd. Het samenzijn met geliefden zorgt bovendien voor de aanmaak van oxytocine (het 'knuffelhormoon'). Dus 'kerstsfeer' is in zekere zin een soort cocktail van natuurlijke drugs.

Aan de andere kant kan de uitdaging om je een weg te banen door drukke winkelcentra op zoek naar het ideale cadeau, of om allerlei soorten voedsel in te slaan, stressreacties oproepen. Dit leidt tot de aanmaak van adrenaline en cortisol, stoffen die de hippocampus beïnvloeden en het moeilijker kunnen maken om dingen te onthouden en meerdere taken tegelijk uit te voeren.

Stressreacties zijn ook cumulatief. Een reeks stressvolle gebeurtenissen, zoals moeite hebben met het vinden van een parkeerplaats, erachter komen dat het gewenste cadeau is uitverkocht, en vervolgens thuis beseffen dat je vergeten bent inpakpapier te kopen – dit alles telt na verloop van tijd op.

De kerstsfeer vastleggen

Het is niet het gebruikelijke onderzoeksgebied van de neurowetenschappen, maar een team Deense onderzoekers wilde onderzoeken of deze tegenstrijdige gevoelens zich manifesteren als verschillen in hersenactiviteit. Hun onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift BMJ, had als doelstelling "de kerstsfeer in het menselijk brein te detecteren en te lokaliseren". Hiervoor testten ze mensen uit de omgeving van Kopenhagen in twee groepen: een groep met sterke positieve gevoelens over kersttradities en een groep met zwakke of negatieve associaties. De eerste groep bestond uit etnische Denen, die doordrenkt zijn van kersttradities, en de tweede groep bestond voornamelijk uit mensen die naar Denemarken waren geëmigreerd. De hersenactiviteit van alle proefpersonen werd geanalyseerd terwijl ze een mix van kerstgerelateerde en neutrale afbeeldingen bekeken.

Een kerstzone in de hersenen?

Door middel van fMRIkonden de onderzoekers verhoogde activiteit lokaliseren in specifieke hersengebieden bij de proefpersonen die sterk reageerden op kerstafbeeldingen. Ze vonden verhoogde activatie in verschillende motorische cortexgebieden en de pariëtale kwab.

Het is bekend dat deze regio's betrokken zijn bij functies die verband houden met zelfoverstijging, spiritualiteit, lichamelijke zintuigen en het herkennen van gezichtsuitdrukkingen. Samen dragen ze bij aan het ervaren van een verbondenheid of een gevoel van harmonie met de wereld om ons heen.

Hoewel dit niet echt een 'kerstnetwerk' genoemd kan worden (deze hersengebieden zijn immers betrokken bij veel cognitieve processen), bleek wel dat het ervaren van een kerstsfeer waarschijnlijk te maken heeft met verbindingen leggen die verder gaan dan wat we normaal gesproken doen. De onderzoekers gaven aan dat dit mogelijk ook geldt voor andere soorten feestdagen

‍