Nieuwe bevindingen over hoe de hersenen zich aanpassen tijdens het ouder worden

Omdat de hersenen over het algemeen trager gaan werken naarmate we ouder worden, kan het blijven presteren op de lange termijn afhangen van hoe neurale netwerken zich adaptief aanpassen door middel van neuroplasticiteit, aldus een nieuwe studie van de Universiteit van Californië. Onderzoekers van UC Berkeley vonden bewijs voor reorganisatie van neurale netwerken in de hersenen van ouderen, waardoor ze taken die een beroep doen op het kortetermijngeheugen efficiënter konden uitvoeren, wat mogelijk de effecten van veroudering compenseert.

In een vergelijking met gezonde volwassenen en gezonde mensen van 60 jaar en ouder, gebruikten de onderzoekers fMRI-scans bij proefpersonen terwijl ze een reeks visuele taken uitvoerden die een beroep deden op het kortetermijngeheugen. Ze richtten de scans op de frontale cortex, die cruciaal is voor executieve functies en de verbindingen ervan met andere delen van de hersenen. De resultaten toonden aan dat oudere volwassenen extra verbindingen tussen hersenmodules activeerden, met name tijdens het uitvoeren van taken. Een van de onderzoekers van UC Berkeley merkte op: "Wij denken dat dit patroon van verhoogde connectiviteit tussen frontale gebieden en andere modules in de hersenen een meer geïntegreerde netwerkarchitectuur weerspiegelt, die essentieel is voor het succesvol uitvoeren van taken die een beroep doen op executieve functies bij het ouder worden."

Ze ontdekten ook dat ouderen die beter presteerden een verbeterde structurele integriteit hadden van de verbindingen tussen frontale en posterieure hersengebieden – belangrijk voor het kortetermijngeheugen. Deze resultaten ondersteunen sterk het idee van grootschalige compensatiemechanismen in het ouder wordende brein. Kortom, de hersenen van ouderen kunnen zich structureel op nieuwe manieren aanpassen om mentale functies te behouden. Meer onderzoek naar de reden waarom sommige ouderen een sterkere neurale reorganisatie vertonen dan anderen, zou cruciaal kunnen zijn voor het bepalen van interventies om de effecten van cognitieve achteruitgang in het dagelijks leven te voorkomen.

Een mogelijk interessante link is een recent gepubliceerd onderzoek dat aantoont dat overgewicht kan bijdragen aan een afname van de hersenomvang vanaf 50 jaar. Een algehele afname van de hersenomvang wordt beschouwd als een veelvoorkomend symptoom van veroudering op latere leeftijd. In een dwarsdoorsnedeonderzoek onder 473 personen tussen de 20 en 87 jaar oud, werd specifiek gekeken naar een afname van het volume van de witte stof. Er werden opvallende verschillen gevonden tussen slanke en mensen met overgewicht. Onder de 50 jaar werden geen significante verschillen meer gevonden, wat suggereert dat de hersengezondheid vanaf middelbare leeftijd gevoeliger is voor gewicht. De mechanismen die van invloed zijn op dit volume van de witte stof zijn nog niet bekend, maar een slanker figuur bij pensionering zou de cognitieve gezondheid op de lange termijn kunnen bevorderen en mogelijk zelfs neurale reorganisatie ondersteunen om de natuurlijke effecten van veroudering te compenseren.

Studie 1

“Herconfiguratie van de architectuur van hersennetwerken ter ondersteuning van uitvoerende functies bij veroudering” door Courtney L. Gallen, Gary R. Turner, Areeba Adnan en Mark D'Esposito in Neurobiology of Aging.

Lees het onderzoek

Studie 2

“Obesitas geassocieerd met een verhoogde hersenleeftijd vanaf middelbare leeftijd” door Lisa Ronan, Aaron F. Alexander-Bloch, Konrad Wagstyl, Sadaf Farooqi, Carol Brayne, Lorraine K. Tyler, Cam-CANe en Paul C. Fletcher in Neurobiology of Aging.

Lees het onderzoek

‍