De hersenen vormen de sleutel tot prestatievoordeel in topsport

Het heeft me altijd gefascineerd hoe sterk de atletische vaardigheden van atleet tot atleet verschillen, zelfs op topniveau. Een voorbeeld is Paul Scholes, een van de spelers die ik het meest bewonderde tijdens mijn tijd bij Manchester United. Als kracht- en conditietrainer kan ik je vertellen dat zijn fysieke eigenschappen hem weinig voordeel gaven ten opzichte van zijn concurrenten. Wat hij wél had, waren ongelooflijke mentale vermogens. Daarom Sir Alex Ferguson hem: 'Een van de grootste voetbalbreinen die Manchester United ooit heeft gehad'.

De nieuwste studies in de sportwetenschap tonen aan dat er enorme verschillen zijn in mentale prestaties tussen topspelers en spelers van een lager niveau. Het lezen en reageren op het spelverloop, het voorspellen van tegenstanders en balbanen, en snel reageren onder druk zijn cruciale aspecten waarmee topsporters een doorslaggevend voordeel behalen in competitieve wedstrijden. Deze factoren worden doorgaans onvoldoende getraind, terwijl de neuroplasticiteit van de hersenen snelle prestatieverbeteringen met langdurige effecten mogelijk maakt. Het ontbrekende puzzelstukje is het gebruik van de juiste technieken, en dat is waar de nieuwste trainingstechnologieën zoals NeuroTracker van pas komen. Als eerste coach die deze en andere geavanceerde trainingstools gebruikte, heb ik er geen moment spijt van gehad. Hier zijn drie redenen waarom cognitieve trainingstools zoals NeuroTracker het verschil kunnen maken.

1. Aandacht is cruciaal voor het nemen van beslissingen

Om op het veld te excelleren, is alertheid essentieel. Een van de grootste uitdagingen is het tegelijkertijd richten van je aandacht op meerdere bewegende objecten. Op het veld betekent dit dat je spelers rondom de atleet moet waarnemen, bewegingspatronen binnen en buiten je gezichtsveld moet herkennen en bewegingstrajecten moet voorspellen.

In plaats van atleten te coachen voor specifieke spelmomenten of situaties, willen we idealiter de cognitieve vaardigheden van een speler aanscherpen op een manier die toepasbaar is in elke wedstrijdsituatie. Het is vergelijkbaar met bijvoorbeeld squats doen om de sprint- en sprongkracht te verbeteren. Aandachtstraining, zoals NeuroTracker, is gunstig voor het cruciale besluitvormingsgebied in de hersenen. Dit komt omdat de snelheid en kwaliteit van actie-reactiekeuzes sterk afhangen van bewustzijn en het vloeiend lezen van de situatie. Een bijkomende factor is dat wanneer de aandachtscapaciteit van een speler wordt overbelast door informatie, psychologische druk of zelfs vermoeidheid, de mentale focus afneemt. Momentane aandachtsafleidingen leiden vaak tot cruciale fouten tijdens intense momenten in belangrijke wedstrijden. Daarom moet de aandacht op een zeer hoog niveau worden getraind, zodat deze robuust genoeg wordt om de druk van de competitie te weerstaan.

2. Verwerkingssnelheid is van het grootste belang

Het is vrij gemakkelijk om actie te volgen wanneer er weinig beweging is, maar wanneer de beweging versnelt, nemen de eisen aan de hersenen dramatisch toe. De meeste sporten vereisen het volgen van dynamische en snel bewegende scènes, met complexe bewegingspatronen. Topatleten moeten dit niet alleen verwerken, maar dat ook nog eens met een ongelooflijke snelheid doen. Daarom moet training de mentale focus conditioneren op de verwerkingssnelheid van elke atleet, anders wordt het moeilijk om de actie bij te houden wanneer het er het meest toe doet. NeuroTracker is een uitstekend voorbeeld van hoe dit kan worden gedaan, omdat het de verwerkingssnelheid van elke atleet tijdens elke sessie tot het uiterste drijft. De trainingseffecten laten zien dat dit de hersengolven daadwerkelijk versnelt, wat geassocieerd wordt met een grotere alertheid en mentale focus. Meer technologieën zouden dit conditioneringsprincipe moeten toepassen.

3. Perifeer zicht is fundamenteel en trainbaar

Zicht domineert ongeveer 80% van de enorme hoeveelheid zintuiglijke informatie die we elke seconde binnenkrijgen.  Het beheersen van het zicht is een vaardigheid die de goede van de beste in teamsporten onderscheidt. Het klassieke verschil tussen topsporters en amateurs is dat amateurs te veel details scannen en hun focuspunt te vaak heen en weer bewegen. Waarom is dit een probleem? Het veroorzaakt wazig zicht tussen de scanpunten, dus als je ogen constant van punt naar punt bewegen, is het beeld meestal wazig, waardoor je perifere waarneming wordt beperkt. Topsporters scannen veel minder vaak en focussen zich alleen op relevante details. Hierdoor kunnen ze hun visuele aandacht mentaal spreiden om zoveel mogelijk informatie te verwerken.

Het is niet intuïtief, dus visuele training is belangrijk, vooral voor jonge atleten. Een techniek die bekend staat als een 'visueel draaipunt' is iets waar je je focus op richt, terwijl je tegelijkertijd de actie in je perifere gezichtsveld in de gaten houdt. Bij NeuroTracker houdt dit in dat je meerdere bewegende objecten moet volgen. De taak dwingt de atleet om complexe informatie te verwerken over een breed gezichtsveld, terwijl hij of zij tegelijkertijd naar het midden van de scène kijkt.

Samenvattend kunnen cognitieve trainingstechnologieën geweldige hulpmiddelen zijn om de vaardigheden van atleten in de moderne sport te verbeteren. Uit mijn ervaring blijkt echter dat de tools die gecombineerde aandacht, verwerkingssnelheid en visuele waarneming trainen, het meest waardevol zijn.

‍